Bluza czy bluzka? Koszula czy koszulka?

Dlaczego studenci JPJO mylą koszulę z koszulką, a bluzę ze swetrem? Poznaj skuteczne techniki nauczania i utrwalania leksyki związanej z ubraniami. Sprawdź!

Nazwy ubrań po polsku – wyzwanie na poziomie A1 i B1

Jak można przeczytać w Programach nauczania języka polskiego jako obcego, nazwy ubrań stanowią zagadnienie leksykalne realizowane po raz pierwszy na poziomie A1[1]. Na kolejnych etapach zaawansowania językowego słownictwo z tego obszaru tematycznego powinno być utrwalane i poszerzane. W pierwszej chwili wydaje się, iż jest to grupa wyrazów stosunkowo łatwa do opanowania, jednak praktyka lektorska pokazuje, że zapamiętanie niektórych nazw ubrań sprawia uczącym się dość duże trudności. Nawet kursanci przygotowujący się do egzaminu certyfikatowego na poziomie B1 niejednokrotnie mylą koszulę z koszulką, bluzę z bluzką czy swetrem. Co istotne, dotyczy to zarówno studentów słowiańsko-, jak i niesłowiańskojęzycznych.

Bluza, bluzka czy sweter? Różnice w definicjach słownikowych

Definicje zamieszczone w Wielkim słowniku języka polskiego[2] pozwalają stwierdzić, że koszulę różni od koszulki przede wszystkim to, że ta pierwsza jest ubraniem rozpinanym z przodu. Tę drugą wkłada się z kolei przez głowę, na gołe ciało. Jeśli chodzi o pozostałe części garderoby, to bluzkę noszą kobiety bądź też dzieci, bluza zazwyczaj jest luźna, o długości do bioder, sweter natomiast ma chronić przed zimnem. W przypadku wprowadzania nazw ubrań na poziomie początkującym za najłatwiejsze i najskuteczniejsze wypada oczywiście uznać posłużenie się odpowiednio dobraną ilustracją. Sprawdzenie, jakie są istotne cechy wymienionych ubrań, istotne, bo uwzględniane w słownikowych definicjach wyrazów je oznaczających, może jednak przydać się w grupach bardziej zaawansowanych ze względu na pojawiające się niekiedy trudności z opanowywaniem słów z tego właśnie kręgu tematycznego.

Jak uczyć nazw ubrań na lekcjach polskiego jako obcego?

Mówiąc o wyrazach takich, jak koszula, koszulka, bluzka, bluza, sweter, należy zadać pytanie o to, jakie techniki nauczania zastosować w sytuacji, gdy zapamiętanie tychże form sprawia kłopoty osobom uczącym się na wyższych niż A1 poziomach zaawansowania językowego. Można przyjąć, że wymienione słowa nie zostały uprzednio wystarczająco dobrze utrwalone w fazie prezentacji nowej leksyki, zasadniczo więc potrzebne jest nauczenie się ich niejako od nowa. Jak zauważa Anna Seretny,

„Regularność powtórzeń jest (…) kluczem do sukcesu”.

Jakie techniki zastosować?

1. Regularne powtarzanie – ważne jest przy tym, aby wyrazy, które kursanci powinni opanować, pojawiły się kilkukrotnie nie tylko na jednej lekcji, ale także na następnych.
2. Zadania leksykalne – szanse na to, że słowa zostaną na dłużej w pamięci studentów, zwiększają ponadto wszelkie ćwiczenia o charakterze angażującym. Duży wybór zadań służących utrwalaniu oraz powtarzaniu leksyki prezentuje zarówno ABC metodyki nauczania języka polskiego jako obcego, jak i cytowane już Słownictwo w dydaktyce języka[3].
3. Rekwizyty w sali – jeśli chodzi natomiast o słownictwo dotyczące ubrań, to wydaje się, że nawet przyniesienie do sali lekcyjnej koszuli, koszulki, bluzki, bluzy i swetra, jako rekwizytów urozmaicających odgrywanie scenek w sklepie odzieżowym, mogłoby pomóc uczącym się zapamiętać te kłopotliwe dla nich wyrazy.

Systematyczne powtarzanie leksyki w nauce języka obcego

Podsumowując, budowanie i poszerzanie zasobu leksykalnego kursantów wiąże się nie tylko z wprowadzaniem nowego słownictwa zgodnie z podstawowymi zasadami metodyki nauczania języka obcego, ale także z systematycznym powtarzaniem słów. Świadomość tego, jak bardzo jest to istotne, powinni mieć zarówno lektorzy, jak i studenci.

Bibliografia:

[1] I. Janowska i in. (red.), Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1-C2, Kraków 2016, s.17.

[2] Wielki słownik języka polskiego, red. P. Żmigrodzki, Instytut Języka Polskiego PAN (www.wsjp.pl).

[3] A. Seretny, E. Lipińska, ABC metodyki nauczania języka polskiego jako obcego, Kraków 2005; A. Seretny, Słownictwo w dydaktyce języka, Kraków 2015, s. 129.

Autorka artykułu: Michalina Rittner