Zmiany w zasadach ortografii (2026)
Reforma ortograficzna 2026 – co i dlaczego zmieniła Rada Języka Polskiego?
Jak wiadomo, od 1 stycznia 2026 r. obowiązują zmodyfikowane reguły poprawnego zapisu ortograficznego[1]. Zmiany zostały zaproponowane, a następnie uchwalone przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, która na mocy Ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim jako jedyna z działających w Polsce instytucji może przeprowadzać reformy ortografii oraz interpunkcji. Należy zaznaczyć, że chodzi tutaj tylko o tzw. konwencjonalne zasady pisowni, same zmiany wynikają natomiast z kilku przyczyn. Przede wszystkim mają one prowadzić do uproszczenia i ujednolicenia zapisu, wyeliminowania wyjątków, ponadto do zlikwidowania reguł problematycznych, niełatwych w stosowaniu, tak aby ograniczyć liczbę błędów ortograficznych popełnianych przez użytkowników języka. Warto także zauważyć, że chociaż RJP już wcześniej postulowała modyfikację zasad ortografii, to jednak dokument Zasady pisowni i interpunkcji polskiej[2], obecnie jedyne ważne źródło zasad pisowni i interpunkcji, został opublikowany dopiero w maju 2024 r. Lista obowiązujących zmian jest stosunkowo długa, niemniej nie wszystkie są w równym stopniu istotne dla cudzoziemców uczących się języka polskiego jako obcego, zwłaszcza na poziomie początkującym lub średniozaawansowanym. Z tego też powodu poniżej wyszczególniono 5 wybranych zmian w zasadach ortografii, nie zaś wszystkie 11 wprowadzone przez RJP.
Most Grunwaldzki i ulica – nowa pisownia nazw obiektów miejskich na poziomie A1
Zgodnie ze zmodyfikowanymi przez RJP regułami ortograficznymi pierwszy wyraz w nazwach obiektów miejskich, wskazujący na typ obiektu, musi być zapisywany wielką literą (np. Most Grunwaldzki). Utrzymany został natomiast dotychczasowy zapis słowa ulica małą literą. Ta zmiana ortograficzna wydaje się ważna z perspektywy glottodydaktycznej ze względu na to, że podawanie danych personalnych, w tym adresu, uwzględniono na pierwszym miejscu w przedstawionym w Programach nauczania języka polskiego jako obcego[3] katalogu tematycznym dla poziomu A1.
Nazwy lokali oraz łączna pisownia „nie-” z przymiotnikami na poziomie A2
Zapis wielką literą dotyczy ponadto wielowyrazowych nazw lokali usługowych oraz gastronomicznych, z wyjątkiem pojawiających się w nich spójników i przyimków (np. Kino pod Baranami). Tematy takie jak „Miejsca” (w tym podstawowe instytucje użyteczności publicznej) czy „Żywienie” (w tym lokale gastronomiczne) uznawane są przez wspomniane już wyżej Programy nauczania języka polskiego jako obcego za obowiązujące na poziomie A2, dlatego też tę modyfikację reguły ortograficznej należy uznać za istotną. Na poziomie zaawansowania A2 jedno z zagadnień przewidzianych do realizacji stanowi również stopniowanie przymiotników i przysłówków. Warto w związku z tym zauważyć, iż w zakresie ortografii od 2026 r. wymagany jest łączny zapis nie- z przymiotnikami oraz przysłówkami pochodzącymi od przymiotników niezależnie od kategorii stopnia, to znaczy także w stopniu wyższym i najwyższym.
Pisownia „nie-” z imiesłowami oraz nazwy mieszkańców miast wielką literą na poziomie B1
Od kursantów uczących się na poziomie B2 oczekuje się z kolei opanowania umiejętności tworzenia i użycia imiesłowów przymiotnikowych i przysłówkowych, stąd też trzeba tutaj podkreślić, iż zgodnie z decyzją RJP zapis nie- z imiesłowami odmiennymi ma od teraz bezwyjątkowo charakter łączny. Cudzoziemcy znający język polski na poziomie B2 powinni także umieć konstruować nazwy mieszkańców kontynentów, krajów i miast. Te ostatnie według zmodyfikowanych reguł ortografii należy zapisywać wielką literą (np. Krakowianie), nie zaś jak dotychczas małą.
Nazwy geograficzne bez zmian – dlaczego pustynia Sahara zachowała dotychczasowy zapis?
Na koniec warto wreszcie wspomnieć o tym, iż planowana początkowo zmiana umożliwiająca wariantywne zapisywanie wielowyrazowych nazw geograficznych, tzn. tych, w których drugi człon to rzeczownik w mianowniku, została wycofana. Obowiązuje zatem dotychczasowy zapis – zgodnie z nim wyraz gatunkowy zapisuje się małą literą (np. pustynia Sahara). Ma to związek z urzędową standaryzacją zapisu nazw geograficznych.
[1] Zob. https://rjp.pan.pl/komunikat-rady-jezyka-polskiego-przy-prezydium-pan-z-dnia-16-czerwca-2025-r/
[2] Zob. https://rjp.pan.pl/zasady-pisowni-i-interpunkcji-polskiej-2/
[3] I. Janowska i in. (red.), Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1-C2, Kraków 2016.
Autorka artykułu: Michalina Rittner
Polecane podręczniki do nauki języka polskiego jako obcego:
Polnisch
Englisch